Mùa hoa bằng lăng ở Vĩnh Hảo (Tuy Phong, Bình Thuận). Ảnh: TL

Từ bao đời nay, mùa hoa ấy vẫn xuất hiện ở  miền đất Tuy Phong theo  một chu kỳ mà thiên nhiên đã định sẵn. Vào mùa hè, cứ chừng hơn một tháng kể từ khi những giọt mưa đầu tiên  rơi xuống thì cũng là lúc những cây bằng lăng khắp đồi cao, gò thấp cũng bước vào mùa trổ bông. Những chùm hoa với sắc tím rất đặc trưng của cây bằng lăng dù là mọc thành rừng hay chỉ là một cây hoa lẻ loi đột ngột hiện ra giữa những muôn vàn loài cây hoang dại khác thì cũng là một dấu hiệu cho biết về sự hiện diện của nó đồng thời cũng là để báo hiệu cho mọi người về một chu kỳ sống vừa mới bắt đầu.

   Bằng lăng vốn là loài cây không lạ lẫm gì với nhiều người. Nó có mặt nhiều nơi chứ không chỉ riêng ở hai tỉnh Bình Thuận và Ninh Thuận. Người dân Ninh Thuận tự hào là xứ sở của họ có nhiều cây bằng lăng, nhất là ở khu vực Vườn Quốc Gia Núi Chúa. Tạp chí Tagalau của người Chăm xuất bản ở Ninh Thuận. Tagalau dịch ra tiếng Việt có nghĩa là Bằng Lăng. Người Bình Thuận thì trưng ra tấm ảnh chụp một cây bằng lăng nở đầy hoa với chú thích đó là cây bằng lăng đẹp nhất nước đang nằm ở nhà một người dân  Bình Thuận. Với Long An thì đã có bài vọng cổ nổi tiếng Hoa Tím Bằng Lăng được phổ biến khắp cả nước.

   Sắc tím bằng lăng đã đi vào văn chương, thi ca và nhạc họa từ rất lâu. Vẻ đẹp kiêu sa nhưng mộc mạc, đằm thắm của hoa bằng lăng ngày nay đã được nhiều người biết đến. Người ta trồng bằng lăng trong vườn, trồng ở trước nhà, thậm chí nó còn được trồng dọc theo các tuyến phố để tạo cảnh quan cho phố phường. 

   Vậy mùa hoa bằng lăng ở Tuy Phong thì có gì đặc biệt? 

   Điều đáng nói về mùa hoa bằng lăng ở Tuy Phong bởi vì đây là nơi mà cây bằng lăng mọc tập trung thành rừng với số lượng khá lớn. Cây bằng lăng mọc nhiều nhất ở những ngọn đồi nằm ngay cạnh đường quốc lộ 1A, nơi có con đèo nhỏ trên đường ra Vĩnh Hảo trên đường quốc lộ 1A. Gần đó có nhà máy nước suối Vĩnh Hảo và đồng muối Vĩnh Hảo nằm liền kề. Bên này đèo là cánh đồng lúa Tuy Tịnh. Mỗi khi hoa bằng lăng trổ bông, sắc tím của rừng hoa nổi bật trên nền xanh biếc của cánh đồng lúa đang vào vụ Hè Thu. Bây giờ người ta đã dựng bảng, đặt hẳn tên cho nó là đồi Bằng Lăng. Nơi đây cũng chính là Núi Tàu, một địa danh nổi tiếng cả nước trong một thời gian dài, gắn liền với huyền thoại về một kho vàng bốn ngàn tấn mà quân đội Nhật đã chôn giấu ở đó. 

   Bằng lăng ở đây mọc trên khắp các sườn đồi, nối nhau liên tiếp, kéo dài từ núi Tàu sang núi Đất rồi đến tận núi Ông Xiêm. Vùng đồi núi khô cằn sỏi đá này của Tuy Phong không có mấy loài cây sinh sống được lại trở thành vương quốc của giống bằng lăng. Điều này chứng tỏ rằng đây là một loài cây có sức sống hết sức mãnh liệt. Những thân cành khẳng khiu của nó kiên cường chịu đựng được cái nắng gay gắt của những tháng mùa khô kéo dài đằng đẵng, chịu đựng luôn những luồng gió bấc lạnh và khô, liên tục ào ạt lướt qua, tìm mọi cách hút đi chút hơi ẩm cuối cùng trong từng cành cây, từng chiếc của nó. Bộ rễ của bằng lăng thì lại càng tuyệt vời. Những chiếc rễ ăn sâu vào từng kẽ đá, bám chặt vào lớp đất đồi chai sạn bạc màu để duy trì sự sinh tồn của bản thân. Sức sống của bằng lăng dồi dào đến mức dù bị con người chặt đi chặt lại hàng bao nhiêu lần để lấy củi thì từ những gốc cây mang đầy thương tích vẫn mọc ra những chồi non mạnh mẽ, vẫn tiếp tục ra lá, đơm hoa, tiếp tục duy trì nòi giống của mình. 

   Vào mùa bằng lăng nở hoa, không gian cả vùng núi Tàu, núi Đất biến đổi thật diệu kỳ. Hàng ngàn, hàng vạn cánh hoa hiện ra lung linh, rực rỡ phô bày giữa đất trời sắc tím bằng lăng. Màu hoa nổi bật trên nền tán lá xanh non vừa được thay mới sau những cơn mưa đầu mùa. Những chùm hoa rủ xuống, những khóm hoa nở bung phủ kín hết các sườn đồi sỏi đá xám xịt, dàn trải ra tứ phía như một tấm thảm hoa khổng lồ. Những ngọn đồi cằn cỗi, khô khốc, xám xịt với những bờ bụi đầy gai, những thân cành xương xẩu xấu xí phơi bày trong suốt cả mùa khô đột nhiên biến mất, nhường chỗ cho một khu vườn đầy hoa tím kỳ diệu mà tạo hóa đã ưu ái ban tặng cho con người. 

   Mùa hoa bằng lăng ở Tuy Phong diễn ra khá nhanh, kéo dài chỉ chừng non một tháng. Những người chậm chân sẽ không có cơ hội chứng kiến khoảnh khắc cả một khoảng không gian bao la chìm trong một sắc tím huyền ảo, như một nét chấm phá vô cùng đẹp đẽ, đằm thắm và cũng rất mềm mại mà thiên nhiên đã tô điểm thêm sắc màu cho vùng đất tưởng chừng như chỉ có toàn nắng và gió này. 

   Cây bằng lăng giống như một cô gái quê mùa, cả đời ẩn thân một cách khiêm cung giữa núi rừng và đồng nội. Từ dáng vẻ đến hình thức bên ngoài của cây bằng lăng đều toát ra sự xù xì thô mộc. Cây cứ sống một cuộc đời âm thầm lặng lẽ để rồi đến một ngày bỗng đột nhiên đâm chồi nảy lộc, phô bày trước bàn dân thiên hạ những cánh hoa tươi thắm, rực rỡ, lung linh làm ngất ngây xao xuyến hồn người. Người am hiểu còn chia ra làm hai loại bằng lăng đực và cái. Nếu là cây đực thì thân cây sẽ gai góc hơn và số nụ hoa cũng ít hơn. Những người sinh ra và lớn lên trên mảnh đất này cũng nên học cách sinh tồn và phát triển giống như loài cây bằng lăng. 

   Vùng đất nhiều nắng và gió Tuy Phong  được thiên nhiên ưu ái ban hẳn cho hai loài hoa rất đẹp. Hai loài lại nở hoa vào hai mùa riêng biệt. Loài mai núi thì nở hoa vào mùa Xuân còn bằng lăng thì lại nở hoa vào mùa Hạ. Liệu có nên đặt thêm cho hoa bằng lăng một cái tên khác là Hoa mùa Hạ chăng? 

   Mùa hoa bằng lăng ở Tuy Phong đã có từ rất lâu nhưng trước đây chẳng có mấy ai quan tâm để ý đến. Hồi đó người dân đa số còn nghèo. Ai cũng phải lo làm để kiếm cái ăn. Bằng lăng lại trổ bông vào đúng ngay cái lúc người nông dân bận rộn vào mùa. Chẳng mấy ai còn hơi sức hay thời gian rảnh rỗi để mà ngắm hoa dù cho nó rất đẹp và nằm ngay trước mặt họ. 

   Thời gian vật đổi sao dời. Thời thế đổi thay. Cuộc sống ngày nay cũng đã khác nhiều so với trước đây. Cái ăn bây giờ không còn là sự thúc bách như ngày xưa. Người ta đã có thời gian ngẩng mặt lên để nhìn thấy rừng bằng lăng đang trổ bông. Họ có dịp thưởng thức và nhận ra vẻ đẹp kỳ diệu của bằng lăng mà tạo hóa ban tặng cho mình. 

   Cho dù ai nói gì thì nói nhưng người viết bài này vẫn cho rằng  bằng lăng là một loài cây đặc hữu của vùng Ninh Thuận và Bình Thuận. Nếu như xét về tính chất đặc trưng của vùng miền thì có lẽ nó sẽ trở thành một loài hoa mang tính chất biểu tượng cho vùng đất này. Người dân Đồng Tháp tự hào về hoa sen của quê mình. Người dân Hà Giang thì có lễ hội hoa Tam Giác Mạch, đồng bào dân tộc các tỉnh Tây Nguyên thì lại có  màu vàng của loài hoa Dã Quỳ. Vậy thì người dân Bình Thuận cũng có quyền tự hào là quê hương mình có sắc tím của hoa Bằng Lăng. 

   Mỗi khi những cánh Bằng Lăng núi Tàu, núi Đất trổ bông thì sẽ là một dịp để mọi người khắp nơi tìm đến với mảnh đất Tuy Phong.      

Mùa hoa Bằng Lăng 2024