Có những viên ngọc sáng lấp lánh nơi sân trường Phan Bội Châu - Phan Thiết từ hơn 50 năm trước. Nhiều người thành danh với văn chương thơ phú, kịch nghệ, âm nhạc. Trong đó có chị em nhà văn - đạo diễn Nguyễn Thị Minh Ngọc. Thị xã Phan Thiết ngày ấy có một cái Ngã Bảy gần cổng chợ Lớn. Nhà Minh Châu, Minh Ngọc, Minh Phượng ở Ngã Bảy. Từ góc thẳng Ngã Bảy này, băng qua đường Gia Long, tới Công viên Chợ Lớn, thêm vài bước chân nữa là tới cầu Quan (còn có tên cầu Thắng Kiều). Hồi đó, trước 1975, chiếc cầu làm bằng gỗ, ngoài mặt cầu lớn dành cho xe chạy, thì có hai mặt cầu nhỏ hai bên cho khách bộ hành theo lối đi và lối về qua cầu. Hình ảnh nữ sinh Phan Bội Châu với áo dài trắng, chiếc nón lá, cặp vở, đi bộ trên cầu, ôi chao là đẹp. Chị em Minh Ngọc đã từng với trang phục như thế, hàng ngày đi học, mấy bận qua cầu. Khối người say. Nhưng, bài hát “Ngày xưa Hoàng Thị” chỉ được ngân lên khi từ cây cầu này, theo đường Nguyễn Hoàng (Lê Hồng Phong hiện nay) qua chợ Phường, đến trường Phan Bội Châu. Một con đường thẳng vậy thôi nhưng “vấn vít vân vê tà áo” lắm. Bao con mắt si tình đã đắm đuối say mê. Bao kẻ làm thơ chao đảo. Nhất là từ các quán cà phê dọc chợ Phường. Tiếng đàn guitar vẳng ra bài “Ngày xưa Hoàng Thị” (thơ Phạm Thiên Thư - nhạc Phạm Duy): “Em tan trường về Đường mưa nho nhỏ Em tan trường về Đường mưa nho nhỏ Anh theo Ngọ về Gót giày lặng lẽ đường quê…”. Các nữ sinh áo dài, guốc mộc ngày ấy cũng phải “bản lĩnh” lắm mới không bị trật quai guốc bởi ánh mắt của các “cây si”. (Có khi còn vì ông thiếu úy Thọ mặc quần đùi nhưng “đóng thùng”, hay cười hềnh hệch, đi lấn quấn, rượt theo các nữ sinh). Ba chị em Minh Châu, Minh Ngọc, Minh Phượng đều xinh đẹp, “mỗi người một vẻ” nhưng xem ra nàng nào cũng yêu kiều, tài hoa rất mực. Minh Châu là chị. Minh Ngọc, Minh Phượng là em. Minh Châu có thời gian dạy học cùng người viết ở trường cấp 2 Phong Nẫm. Chị trắng trẻo, xinh xắn, nhỏ nhắn nhất trong ba chị em. Chiếc kính cận tô duyên thêm cho khuôn mặt chị. Giống khuôn mặt các cô bé mới lớn in trong sách Tuổi Ngọc, Tuổi Hoa. Ngày ấy chị từ Đà Lạt chuyển về, người yêu hoa yêu cỏ. Hình ảnh chị với quần đen, áo dài trắng, vẩn vơ hái hoa bắt bướm trên sân trường xinh ơi là xinh. Minh Phượng là em gái chị Minh Châu, Minh Ngọc. Phượng học cùng lớp với tôi. Khuôn mặt nàng xinh đẹp, dáng đi liêu trai nhất trong ba chị em, nụ cười thì giòn tan, giọng nói thì đầy âm sắc rộn ràng. Bạn bè ai cũng quý. Khiếu diễn của Minh Phượng bộc lộ khá sớm. Từ hồi học Tiểu học đã múa may trào lộng.

   Nhớ ngày trước, chương trình Văn học cấp 2 đã chia rõ Cổ Văn (văn học cổ), Kim Văn (văn học hiện đại) và các tiết học hay kèm theo những giờ ngoại khóa Văn học (xưa gọi là thuyết trình). Ấn tượng theo tôi suốt tới bây giờ là buổi thuyết trình bài Đề miếu nàng Trương. Sân khấu là bục giảng. Cửa sổ xem là bờ sông. Ngoài cửa sổ là mô phỏng con sông mà thiếu phụ Nam Xương trẫm mình. Nhảy qua cửa sổ, là xong một đời oan trái. Minh Phượng diễn như không. Hay ơi là hay. Các trò lớp tôi (cấp 2 Phan Bội Châu) nhớ mãi! Nên sau này, Minh Phượng làm diễn viên kịch nói, rồi diễn viên điện ảnh là đúng rồi. 

   Hình ảnh bà Hội đồng trong phim “Người đẹp Tây đô” và nhiều vai kịch khác cứ làm người ta nhớ. Chị Minh Ngọc thì khuôn mặt lại có làn da mật ngọt hơn nên duyên dáng mặn mà lắm. Chị học trên tôi hai lớp, là cây văn nổi tiếng của trường Phan. Năng khiếu bẩm sinh phát tiết từ nhỏ. Hồi ấy, ở cái thị xã hiền hòa có con sông Mường Mán chia đôi bờ tả hữu ngạn này, nhiều chàng mê mệt nét đẹp lung linh với nụ cười ngọt ngào và ánh mắt trong veo của chị. Rồi, người ta cũng mê văn chị viết. Lúc ấy, chưa ai đoán được, ngoài tài văn chương, chị - Nguyễn Thị Minh Ngọc - sẽ là một đạo diễn tài năng trên sân khấu, điện ảnh, là giảng viên của các trường nghệ thuật sau này. Cả ba chị em như ba bông hoa đẹp. Từ Bà Rịa - Vũng Tàu, bước chân chị Minh Ngọc đi và đến, sống ở Long Xuyên, rồi Phan Thiết. Phan Thiết là cả một phần đời tuổi hoa niên mơ mộng của ba chị em gái. Từ Phan Thiết, chị lại ngược lên Pleiku, về Huế rồi xuôi về Sài Gòn. Và giờ ...định cư ở Mỹ.

   Nhưng dù ở đâu, người đàn bà xinh đẹp, tài năng này vẫn thích cười và hay cười, như cô em Minh Phượng. Khi còn là nữ sinh của Trường trung học Phan Bội Châu ở Phan Thiết, Nguyễn Thị Minh Ngọc đã có một số truyện ngắn như: “Trái khổ qua”, “Quốc lộ”, “Dọn nhà”… Và “Trăng huyết” đầy ám ảnh. Những cảnh đời tan tác trong cuộc tao loạn đã theo chị vào trang văn và neo lại ở đó. Nên đầy sức gợi và độ trầm sâu. Văn, truyện ngắn của chị lần lượt xuất hiện trên các tuần san, tạp chí: Tuổi Ngọc, Văn, Phổ Thông, Nhà Văn, Thời Tập… Vượt ra khỏi ranh giới ba ngọn núi Tà (Tà Zôn, Tà Cú, Tà Mon), như thoát khỏi lời nguyền “khi đi mắc núi khi về mắc sông” bởi chị “bay”.

   Chị bay vào Sài Gòn, chị tự tìm đất mà vun trồng ước mơ bằng chính tài năng của mình. Với truyện, chị là một nhà văn nữ thành danh. Rồi viết kịch bản và dàn dựng. Chị là một đạo diễn tài ba, đã dàn dựng và truyền nghề cho các thế hệ kế tục giỏi giang như: Hồng Đào, Quang Minh, Hữu Châu, Hữu Nghĩa... Và nhiều nhiều nữa... Chị vun trồng cây lá nghệ thuật và tưới tắm cho nó trổ hoa. Nghệ thuật phải gắn liền với đam mê. Chị cũng là một diễn viên kỳ cựu thủ nhiều vai diễn ấn tượng. Bảy mươi năm góp mặt với đời thì đã có năm mươi năm tận hiến cho nghệ thuật. Sau mấy mươi năm lao động miệt mài với chữ, với kịch bản và sân khấu, năm ngoái, chị mới ra mắt tập kịch đầu tay “Cô đào hát”. Buổi giao lưu đầy ắp niềm vui và nỗi xúc động tỏa lan. Và chúng ta vẫn thấy trên sân khấu một Nguyễn Thị Minh Ngọc đầy nhiệt huyết, đầy mê đắm, đầy yêu thương cuộc người.

   Với chị, sân khấu là “thanh xuân”, dù có khi “Thanh xuân trong một tách trà” nhưng cũng có nhiều khi: “Thanh xuân là cả giang hà say mê” (NTLT) Cuộc đời văn chương và nghệ thuật của chị lấp lánh sắc màu. Vui có buồn có, nhưng tình yêu nghệ thuật luôn làm chị thăng hoa trong sáng tạo. Năm 2003, Hội đồng Văn hóa châu Á chọn và cấp học bổng cho chị qua New York 3 tháng. Lúc bấy giờ, một số nước châu Á phát triển đã đưa kịch sang New York diễn để quảng bá văn hóa dân tộc. Từ đó, chị ước mơ...ngày nào đó, kịch Việt Nam sẽ được diễn trên sân khấu Broadway ở New York, lúc này đang được mệnh danh, là thánh đường của sân khấu nhạc kịch thế giới. Broadway chia ra 3 loại nhà hát nhạc kịch chuyên nghiệp: On - Broadway, Off - Broadway, Off - Off - Broadway tùy thuộc vào nhiều yếu tố. Minh Ngọc chính là người phụ nữ Việt đầu tiên đưa kịch Việt lên sân khấu Off - Off - Broadway tại New York, tạo niềm tin hội nhập văn hóa kịch Việt với kịch thế giới.

   Ước mơ nung nấu, chị quyết chí dịch kịch bản “Người đàn bà thất lạc” của mình sang tiếng Anh và giới thiệu với các tổ chức nhạc kịch tại đây. Năm 2008, ước mơ của chị đã thành sự thật. Niềm vui dâng đầy. Vở kịch được nhà hát Liên - Á và thành phố New York bảo trợ biểu diễn song ngữ với các diễn viên nổi tiếng bấy giờ: Thành Lộc, Hải Phượng, Minh Ngọc, Minh Phượng… Thành công của vở kịch “Người đàn bà thất lạc” đánh dấu vị thế khởi đầu cho kịch Việt Nam trên sân khấu thế giới. Công lao thuộc về chị, người viết kịch bản sân khấu - người đạo diễn xuất sắc. Ước mơ không dừng lại ở đó. Chị lại mong có vở kịch thứ hai, thứ ba được biểu diễn trên sân khấu - nhạc kịch tiếng tăm của thế giới. Năm 2009, kịch bản “Chúng tôi là” của chị lại được Quỹ Bảo trợ văn hóa của New York chấp thuận. Hai năm dài đầy cam go thử thách. Nhưng, với sự quyết tâm vượt bậc, vở kịch “Chúng tôi là” đã được công diễn suốt 12 ngày ở New York, tạo tiếng vang lừng lẫy trong làng sân khấu Việt lúc bấy giờ. Một đời văn nghiệp, tính đến nay, Nguyễn Thị Minh Ngọc có 20 đầu sách. Năm 2023, tập sách mới nhất của chị là “Cô đào hát” ra đời, gồm 6 kịch bản: “Cô đào hát”, “Vầng trăng ai xẻ”, “Tía ơi, má dìa”, “Giữa hai bờ sương khói”, “Hãy khóc đi em”, “Người đàn bà thất lạc”.

   Những kịch bản sân khấu được chọn đưa vào tập này khắc đậm nội dung nhân văn sâu sắc, bút pháp vô cùng kịch tính. Và lần đầu tiên, chị - nhà văn - đạo diễn Nguyễn Thị Minh Ngọc đã tổ chức buổi ra mắt sách trong niềm vui nồng ấm của đồng nghiệp, bạn văn, bạn diễn, học trò... Mới đây, chị về Việt Nam. Với niềm yêu vô đối dành cho nghệ thuật, văn hóa, nhất là văn hóa xứ Huế, nơi mà chị đã từng có thời gian sinh sống, chị đã kết hợp cùng GS - TS Thái Kim Lan - chủ nhân của Lan Viên cổ tích giao lưu văn hóa với chủ đề: Hai O Huế với văn hóa Huế. Trong các buổi giao lưu chị cũng đã diễn nhiều trích đoạn trong kịch bản chị đã viết cho người yêu kịch xứ Huế thưởng lãm. Dù 70 mùa xuân đã qua, nhưng nét diễn của chị luôn duyên, để thương để nhớ.

   Người viết có lời mời từ chị Thái Kim Lan nhưng tiếc là chưa đủ duyên mà ra với Huế, với buổi giao lưu của hai nữ lưu xinh đẹp, tài hoa. Trong các buổi giao lưu chị thường diễn vở “Cô đào hát”. Một mình một sân khấu, diễn như không diễn bởi rất tài tình: hình ảnh cô đào hát kể lại cuộc đời mẹ ruột rồi đến đời mình đều bị chửi “xướng ca vô loài”, đều chịu số phận tình duyên hẩm hiu... ai xem cũng đều xa xót. Phan Thiết có ba chị em nhà Nguyễn Thị Minh Ngọc đều vẹn cả sắc lẫn hương. Trong đó, hai cô em thật sự tài năng, luôn đam mê với nghệ thuật. Chính nghệ thuật đã đem lại niềm hạnh phúc vô biên cho chị Minh Ngọc, Minh Phượng - hai chị em nghệ sĩ đích thực.

   Và tôi, người viết bài này, xin được cảm ơn nhà văn Trần Hoài Thư - nhà văn Phạm Văn Nhàn đã cho tôi được bên cạnh chị Minh Ngọc trong quyển sách: “Nhà văn và thơ sống và viết ở Phan Thiết” gồm 29 tác giả in ở hải ngoại. Thật hữu duyên lắm thay! Chúc chị Minh Ngọc và các chị em gái của chị luôn nở nụ cười hạnh phúc để đón nhận tình yêu thương của mọi người dành cho những bông hoa xinh đẹp tỏa hương đã từng sống một phần đời tuổi trẻ ở Phan Thiết dấu yêu này. Và đã góp phần nhỏ bé vào diện mạo văn học nghệ thuật Việt Nam.