Rượu rắn ngày xưa, “đặc sản” của các ông thầy rắn, thầy thuốc võ dùng làm thuốc để trị bệnh. Ngày nay, rượu rắn đã phổ biến khắp nơi từ Nam chí Bắc. Rắn được người ta khai thác thành món nhậu, một mối lợi kinh tế. Nói vậy không có nghĩa là rắn dễ tìm, nhiều khi phải đổi cả tính mạng hoặc một cơn đau thập tử nhất sinh.

   Rắn được làm thành món nhậu phổ biến nhất là ở miền Nam. Có thể nói, quê hương của rắn miền Nam bộ là lưu vực sông Cửu Long với hàng triệu hecta đầm lầy - rừng rậm. Hệ sinh thái ấy có rất nhiều động vật như cua đinh, cá, ếch nhái, ốc… là nguồn thực phẩm dồi dào khiến rắn đủ điều kiện sinh sôi nảy nở. Từ đó việc khai thác nguồn lợi rắn đã phát sinh ra nhiều nghề rắn lan tràn nhiều nơi như: Phụng Hiệp còn được gọi là chợ ngã Bảy. Những nơi kế cận như Ngọc Giăng, Long Sỹ cũng sống về nghề này. Ngoài ra còn có trại rắn như Đồng Tâm. 

   Không chỉ ở miền Nam có nghề này. Ở miền Bắc cũng có trại Vĩnh Sơn (Vĩnh Phúc). Mỗi địa phương đều khai thác rắn, phương pháp giống nhau. Nhưng đặc sản vẫn là… rượu rắn. Theo các nhà nghề thì rượu rắn có thể chia làm 3 loại: ngâm rắn tươi, rắn khô và rắn sấy bột.

Ngâm rượu rắn. Ảnh TL

   Rượu rắn tươi. Rắn phải còn sống không bị đánh đập nát. Người ta chuẩn bị một hũ rượu gạo. Phải là thứ rượu ngon có độ rượu khá cao khoảng 45 đến 50 độ. Rắn sống đem mổ bụng từ ức (cổ) đến hậu môn, bỏ hết bộ lòng, chỉ giữ lại mỡ và túi mật. Đây là hai vị thuốc quý trong cơ thể rắn. Dùng cồn rửa sạch rồi treo rắn cho ráo nước. Rắn ngâm vào rượu chừng 6 ngày cho ra hết mỡ máu, vớt rắn ra cho vào hũ rượu. Nếu không, trong hũ rượu sẽ có lợn cợn rồi kết thành một lớp màng. Lúc mới ngâm, rượu có mùi tanh, chưa uống được. Dần dần mùi tanh phai đi, dịu lại. Rượu có màu vàng hơi ngả qua xanh. Chờ độ 100 ngày thì dùng được. Tốt nhất là đem chôn dưới đất để lấy hơi đất gọi là “khử thổ”, rượu sẽ vừa dịu lại vừa ngon.

   Rượu rắn khô. Người ta cũng làm rắn như trên (mổ ruột bỏ lòng giữ lại mỡ, túi mật) rửa sạch bằng cồn. Rắn được cắt thành từng khúc đem nướng trên lửa than. Lửa không cần lớn, riu riu, chầm chậm cho đến khi rắn khô, chín vàng. Trải tấm khăn vải trên mặt đất và xếp thịt rắn vào khăn gọi là rắn khô. Rượu rắn khô có màu vàng sánh như mật ong, không tanh. Chỉ cần ngâm vài ba mươi ngày là dùng được. Rượu này chỉ dùng một lần, vì tất cả chất bổ đã ra hết, rắn chỉ còn bã mà thôi. 

   Rượu rắn sấy bột. Cách làm rắn như cách sấy rắn khô nhưng nướng cho rắn khô giòn rồi đem xay hoặc giã thành bột. Tất cả đem bỏ vào túi vải cột kín miệng lại rồi mới ngâm rượu. Ngâm độ 15 đến 20 ngày là dùng được. Về liều lượng thì cứ 100 gam bột rắn ngâm với 1 lít rượu. Rượu có màu vàng hổ phách trong veo rất đẹp. Mỗi thứ rượu đều có ưu thế riêng của nó.

   Rượu rắn tươi, người không quen ít muốn dùng nhưng lại có nhiều chất thuốc hơn. Tuy nhiên cứ nhìn vào mấy con rắn cong queo trong bình là rợn người rồi. Rượu rắn khô và bột dễ dùng hơn nhưng ngại về chất lượng vì không có gì đảm bảo đó là sản phẩm chính xác đến bao nhiêu phần trăm. Rượu rắn dù ngâm tươi hay khô, người ta phải dùng nhiều loại rắn mới tốt. Theo kinh nghiệm thì mỗi loại rắn có một số chất khác nhau, ngâm chung, các chất ấy bổ túc cho nhau khiến rượu này chất lượng cao hơn. Thông thường rượu rắn được ngâm một lúc 3 con rắn là được, nhưng theo các thầy rắn có những quy ước sau:

   Rượu tam xà: Rắn hổ đất, rắn hổ lửa, rắn mái gầm (còn có tên là cạp nong).

   Rượu ngũ xà: Ngoài 3 loại rắn trên, còn thêm rắn hổ hành, rắn hổ trâu.

   Rượu thất xà: Ngoài 5 con rắn trên còn thêm vào 2 con nữa như rắn hổ chúa, hổ ngựa, thường thường người ta dùng số lẻ. 

   Theo các thầy rắn thì trong rắn có nhiều chất có thể là chất độc, những chất này chế ngự lẫn nhau, còn một con là chất trội, đó là hiệu quả của từng thứ rượu. Rượu rắn chủ yếu trị bệnh tê liệt, đau nhức cơ khớp, gân xương, phong thấp, bán thân bất toại, suy nhược cơ thể.